Autorstwa: dr Izabela Chmielewska
Opublikowano: “Przegląd Górniczy” nr 1-2, styczeń – czerwiec 2025 r., strony 161 – 167.
W październiku 2013 roku została przyjęta przez Komisję Europejską Dyrektywa 2013/51/Euratom (Dyrektywa 2013). Definiuje ona kryteria jakie powinna spełniać woda przeznaczona do spożycia przez ludzi w odniesieniu do substancji promieniotwórczych mogących wstępować w tej wodzie. Zapisy tej dyrektywy zostały wprowadzone do polskiego prawa w znowelizowanym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia (RMZ) w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (RMZ 2017). Wymagania odnośnie monitoringu wód pitnych pod kątem zawartości substancji promieniotwórczych obowiązują we wszystkich ujęciach wód pitnych w Polsce. Zgodnie z wymogami RMZ ujęcia wody przeznaczonej do spożycia, bez względu na rodzaj (powierzchniowe czy podziemne) powinny być regularnie badane pod kątem zawartości następujących nuklidów promieniotwórczych:
- tryt 3H,
- radon 222Rn,
- izotopy radu w tym: 226Ra i 228Ra.
Dodatkowo RMZ wprowadza i definiuje pojęcie – dawka orientacyjna. Oznacza ono “skuteczną dawkę obciążającą dla jednego roku przyjęcia, wynikająca z wniknięcia nuklidów promieniotwórczych pochodzenia naturalnego lub sztucznego, których obecność w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi została wykryta. W dawce orientacyjnej nie uwzględnia się tryty (3H), potasu (40K) oraz krótkożyciowych produktów rozpadu radonu”. W artykule zostaną dokładnie omówione wymagania zawarte w w/w rozporządzeniu, przedstawione metody badawcze stosowane w monitoringu wód pitnych pod kątem zawartości nuklidów promieniotwórczych, wymogi i ograniczenia tych metod w kontekście zasad prowadzenia monitoringu. Przedstawione zostaną również wyniki badań promieniotwórczości wody przeznaczonej do spożycia prowadzone przez Śląskie Centrum Radiometrii Środowiskowej GIG-PIB.
Monitoring of radioactivity in water intended for human consumption
European Commission issued in 2013 Council Directive 2013/51/Euroatom (Dyrektywa 2013) on requirements for the protection of the health of the general public with regard to radioactive substances in water intended for human consumption. Secifications set out in this Directive has been implemented into Polish law and are included in the amended Regulation Ministry of Health (RMZ 2017). The requirements for drinking water monitoring in terms of radioactivity must be applied to all water intakes no metter of their type (surface or underground ones). Taking into consideration the provisions of the above mentioned Polish legal act water intended for human consumption in Poland shall be regulary examined for the following radionuclides:
- tritium 3H,
- radon 222Rn,
- radium isotopes 226Ra and 228 Ra.
Additionaly Polish law (after the Directive) introduces and defines the term: indicative dose. It is “committed effective dose for one year of ingestion resulting from all the radionuclides whose presence has been detected in a supply of water intended for human consumption, of natural and artificial origin, but excluding tritium, potassium-40, radon and short-lived radon decay products”. In frame of the manuscript the specific criteria set by Polish legal system concerning content of radioactive substances in potable water are discussed in depth and the principle methods of investigation in the light of monitoring rules are reviewed. Also the research presents outcomes for measurements of radionuclides in drinking water performed by Silesian Centre for Environmental Radioactivity in Central Mining Institute – National Research Institute.

Słowa kluczowe: monitoring, woda przeznaczona do spożycia, tryt, radon, izotopy radu
Keywords: monitoring, water intended for human consumption, tritium, radon, radium isotopes