Autorstwa: dr hab. inż. Alicja Krzemień, prof. GIG-PIB; dr inż. Aleksander Frejowski; dr inż. Angelika Więckol-Ryk; mgr Robert Marzec
Opublikowano: “Przegląd Górniczy” nr 1-2, styczeń – czerwiec 2025 r., strony 56 – 64.
Transformacja terenów pogórniczych w regionach postindustrialnych, takich jak Górny Śląsk, stanowi złożone wyzwanie wymagające integracji działań środowiskowych, gospodarczych i instytucjonalnych. W opracowaniu omówiono główne bariery systemowe utrudniające wdrażanie projektów rewitalizacyjnych – w tym brak kompleksowych ram prawnych, sztywne zasady pomocy publicznej, niemożność łączenia źródeł finansowania oraz opóźnienia w udostępnianiu terenów inwestycyjnych. Na tym tle zaprezentowano doświadczenia GIG-PIB jako instytucji aktywnie uczestniczącej w krajowych i międzynarodowych działaniach na rzecz sprawiedliwej transformacji. Przedstawiono cele i rezultaty pięciu projektów RFCS (MERIDA, RECOVERY, POTENTIALS, GreenJOBS, Mine-to-H2), a także wdrożenia krajowe, takie jak OPI TPP 3.0 oraz ekspertyzy dla UNECE, Rumunii i PG SILESIA. Wskazano, że skuteczna transformacja wymaga podejścia opartego na danych, prognozowaniu ryzyka środowiskowego i wykorzystaniu lokalnych zasobów poprzemysłowych do rozwoju nowoczesnych modeli biznesowych. Opracowanie podkreśla rolę GIG-PIB jako centrum kompetencji wspierającego procesy rewitalizacji i budowy zielonej gospodarki w regionach pogórniczych.
From Coal Heritage to Green Innovation - GIG-PIB's Role in Post - Mining Transformation
The transformation od post-mining areas in post-industrial regions such as Upper SIlesia represents complex challenge that requires the integration of environmental, economic, and institutional efforts. This study outlines key systemic barriers hindering the implementation of revitalisation projects, including the absence of comprehensive legal frameworks, rigid state aid regulations, difficulties in combininig funding sources, and delays in making post-mining land available for invesdtment. Against this backdrop, the role of GIG-PIB is highlighted as an institution actively engaged in both national and international initiatives supporting just transition. The report presents the outcomes of five RFCS projects (MERIDA, RECOVERY, POTENTIALS, GreenJOBS, Mine-to-H2), as well as domestic implementations such as the OPI TPP 3.0 platform and expert assessment for UNECE, Romania, and PG SILESIA. It is emphasised that successful transformation requires a data-driven approach, environmental risk forecasting, and the strategic use of industrial legacies to support modern business models. The document confirms the central role of GIG-PIB as a competence hub for designing, coordinanting, and supporting sustainable development in former coal regions.
Słowa kluczowe: transformacja górnictwa, modele biznesowe dla trenerów pokopalnianych, zintegrowane planowanie rewitalizacji
Keywords: mining transformation, business models for post-mining areas, integraded post-mining revitalisation planning