Artykuł przedstawia najważniejsze wydarzenia i fakty oraz ludzi, którzy w ciągu minionych 100 lat tworzyli historią działalności Głównego Instytutu Górnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego (GIG-PIB), na rzecz polskiego i światowego górnictwa surowców mineralnych. Korzenie tej historii są związane z powstałą w 1925r. Kopalnią Doświadczalną „Barbara” w Mikołowie, będącą wówczas jedyną w Polsce instytucją badawczą w zakresie bezpieczeństwa pracy w kopalniach węgla kamiennego. Wśród pierwszych pracowników i założycieli tej kopalni był późniejszy wybitny profesor Wacław Cybulski, długoletni dyrektor „Barbary”. Dwadzieścia lat później został powołany w Katowicach nowy górniczy instytut badawczy, w składzie, którego znalazła się Kopalnia Doświadczalna „Barbara”. Inicjatorem powstania tego instytutu, który będzie zawsze blisko
najpilniejszych problemów górnictwa, był wybitny znawca górnictwa profesor Bolesław Krupiński, pierwszy i wieloletni przewodniczący Radu Naukowej GIG. Profesor Wacław Cybulski i Bolesław Krupiński są w wspólnej historii „Barbary” i GIG uznani za ich ojców założycieli. Opisane zostały wydarzenia będące kluczowymi w obszarze organizacji struktury Instytutu, a także scharakteryzowano główne obszary badawcze i specyficzne cechy prowadzonej działalności badawczej Instytutu. Podkreślenia wymaga fakt, że GIG w swojej historii stał się instytucją „matką” dla powstania większości górniczych instytutów badawczych w Polsce. Podsumowanie artykułu stanowi wskazanie nowych kierunków badawczych GIG-PIB, które będą kształtować jego przyszłość w kolejnych latach.

The article presents the most important events and facts, as well as the people who, over the past 100 years, have shaped the history of the Central Mining Institute – National Research Institute (CMI-NRI) for the benefit of Polish and global mineral resource mining. The roots of this history are connected with the “Barbara” Experimental Mine in Mikołów, established in 1925, which was then the only research institution in Poland in the field of occupational safety in hard coal mines. Among the first employees and founders of this mine was the later distinguished professor Wacław Cybulski, long-time director of “Barbara”. Twenty years later, a new mining research institute was established in Katowice, which included the “Barbara” Experimental Mine. The initiator of this institute, which will always be closely involved with the most pressing issues in mining, was the distinguished mining expert Professor Bolesław Krupiński, the first and long-standing chairman of the Scientific Council of the CMI Professors Wacław Cybulski and Bolesław Krupiński are recognised as the founding fathers of “Barbara” and CMI in their shared history. The events that were key to the organisation of the Institute’s structure are described, and the main areas of research and specific features of the Institute’s research activities are characterised. It should be emphasised that, throughout its history, CMI has become the “mother” institution for the establishment of most mining research institutes in Poland. The article concludes by indicating new research directions for CMI-NRI, which will shape its future in the coming years.